Keyfisizlik – Anton Çehov
Rus Yazarı Anton Çehov’dan Keyifsizlik adlı öyküsü:
Emniyet amiri Semyon İlyiç Praçkin,[74] çalışma odasında bir aşağı, bir yukarı volta atıyor, göğsünde kıpırdanan nahoş duyguyu bastırmaya çalışıyordu. Bir gün Önce iş için uğradığı garnizon komutanlığında hiç niyeti olmadığı halde kâğıt oyununa oturmuş, oyunun sonunda sekiz ruble zarara girdiğini anlamıştı. Aslında üttürdüğü para hiç önemli değildi, ama açgözlülük, çıkar düşkünlüğü şeytanı kanına girmişti bir kere, kendini savurganlıkla suçlayıp duruyordu.
Praçkin, içindeki bu şeytanı susturmaya çalışarak;
— Altı-üstü sekiz ruble, ne değeri var ki! Başkaları daha çoğunu üttürüyorlar da. lafını Bile etmiyorlar. Üstelik hen bu parayı kolayca kazanabilirim. Fabrikalardan birine ya da Rılov’un[75] meyhanesine baskın yapsam işte sana sekiz ruble, hatta daha fazlası! diye kendini yatıştırmaya çalışıyordu.
Bitişik odada ise emniyet amirinin oğlu küçük Vanya biteviye bir sesle şiir ezberlemeye çalışıyordu:
— «Kış… köylü gururla… köylü gururla yol açıyor… yol açıyor…»
— Sonra istesem sekiz rubleyi geriye bile ütebilirim… Niyeymiş o «gururla yol açması»? Söyler misin, Vanya?
—«Köylü gururla… yol açıyor… yol açıyor…»
Praçkin kafasını toparlamaya çalışıyordu.
— Gururla yol açıyormuş! Ona bir güzel sopa çeksem görür gururla yol açmayı! Pis köylü, vergisini doğru-dürüst ödeyeceğine gurur peşine düşmüş!.. Sekiz ruble, aman ne çok para! Sekiz bin değil ya, ne zaman olsa çıkarırım!
—«At kar kokusu alarak… kar kokusu alarak… tırısa kalkıyor…»
— Tam tırısa kalkacak atı buldun sen de! Uyuz köylü atının koşacak hali mi vardır? Şuna sütçü beygiri desene! Dangalak mujik kafayı çekince hayvancağızı buz deliğine[76] ya da dereye yuvarlarsa çıkarmak için işin yoksa uğraş dur! Atını tırısa kaldırmak istiyorsan getir de arkasına neft yağı süreyim! 0 zaman tırısa kaldırmayı görürsün!.. Oyuna niçin önce küçük kağıdı atarak başladım? Sinek asını ilk elde oynasam iki içeri gitmezdim!
—«Pamuk gibi beyaz çizgiler açarak… çizgiler açarak kızak hızla ilerliyor… Pamuk gibi beyaz çizgiler açarak… »
— Çizgiler açarak… Pamuk gibi beyaz çizgiler… Ne saçma sapan sözler bunlar! Böyle anlamsız şiir yazmalarına nasıl göz yumuyorlar? Sen sabır ver, Tanrım!.. Bütün suç onludaydı! Hiç sırası değilken bu kâğıdı elime tutuşturan şeytanın ta kendisidir!
—«Al yanaklı bir oğlan çocuğu koşuyor… Al yanaklı bir oğlan çocuğu koşuyor… Fındık’ı kızağa bindirmiş… Fındık‘ı…»
— Koşup yaramazlık ettiğine göre karnı tok, sırtı pek! Analar, babalar çocuklarına iş gördürmeyi akıllarından geçirmezler! Köpeği kızakla gezdireceğine odun kırsa ya da İncil okusa ya!.. Şu köpek denen yaratıklar da öylesine çoğaldı ki! Adım başı karşına çıkarlar!.. Akşam yemeğini bitirir bitirmez eve dönmeliydim. Niçin oyuna oturdum, bilmem ki!..
—«Çocuk hem acı çekiyor, hem gülüyor… annesi de… annesi de pencereden ona parmağını sallıyor…»
— Salla bakalım parmağını! Dışarı çıkıp dövmeye üşenirsin, değil mi? Gocuğunun arkasını kaldırıp poposuna birkaç kez patlattın mı, parmak sallayarak korkutmaktan daha iyidir! Kalıbımı basarım eğer ilerde bu çocuk ayyaşın biri olmazsa!
— Puşkin, babacığım!
— Puşkin mi?… Hımm! Garip bir adammış şu Puşkin! Yazmasına yazıyorlar da ne yazdıklarını kendileri de bilmiyorlar! Böyle şeyleri yazsalar ne olacak, yazmasalar ne olacak?
— Babacığım, köylüler un getirdiler! diye seslendi Vanya.
— Söyle de içeri alsınlar!
Ancak köylülerin un getirmiş olması Praçkin’i neşelendirmeye yetmedi. Kendi kendini avutmaya çalıştıkça üttürdüğü para gözünde büyüyordu. Sekiz ruble değil de sekiz bin ruble üttürmüştü sanki. Öylesine canı sıkkındı ki! Vanya ders çalışmayı bitirip sesini kesince Praçkin pencerenin önünde durdu, üzgün bakışlarını kar kürtüklerine dikti. Kar kürtükleri adamcağızın acısını depreştirmekten başka bir işe yaramıyordu, anlaşılan. Çünkü bir gün önce garnizon komutanlığına gidişi gene gelip kafasına saplandı. Artık tüm neşesi kaçmıştı. Duyduğu üzüntü son kertesine varınca daha fazla dayanamadı, hıncını birinden çıkarmak isteğiyle oğluna seslendi:
— Vanya, gel buraya! Dün pencerenin camını kırdığın için pataklayacağım seni!
